रुग्णावकाशार्थं प्रार्थनापत्रम्
Sick Leave Application in Sanskrit
Two sick leave applications in Sanskrit — one for fever to the Principal, one by a girl student to her class teacher — with the Hindi meaning of every line and the Sanskrit words for common illnesses.
Sick leave application in Sanskrit (fever)
रुग्णतायाः कारणात् अवकाशार्थं प्रार्थनापत्रम् — to the Principal, for three days.
सेवायाम्,
श्रीमन्तः प्रधानाचार्यमहोदयाः,
आदर्शविद्यालयः, नवदेहली।
दिनाङ्कः — ……
विषयः — रुग्णतायाः कारणात् अवकाशार्थं प्रार्थनापत्रम्।
महोदयाः,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् अहं भवतां विद्यालयस्य अष्टमकक्षायाः छात्रः अस्मि। अहं ह्यः रात्रितः ज्वरेण पीडितः अस्मि। चिकित्सकः त्रिदिवसपर्यन्तं विश्रामं कर्तुं परामर्शं दत्तवान्। अतः अहं विद्यालयम् आगन्तुं न शक्नोमि।
अतः प्रार्थना अस्ति यत् मह्यं ……दिनाङ्कतः ……दिनाङ्कपर्यन्तं दिवसत्रयस्य अवकाशं प्रदाय माम् अनुगृह्णन्तु।
धन्यवादाः।
भवताम् आज्ञाकारी शिष्यः
क.ख.ग.
कक्षा — अष्टमी
क्रमाङ्कः — ……
सेवा में,
श्रीमान प्रधानाचार्य महोदय,
आदर्श विद्यालय, नई दिल्ली।
दिनांक — ……
विषय — बीमारी के कारण अवकाश के लिए प्रार्थना पत्र।
महोदय,
सविनय निवेदन है कि मैं आपके विद्यालय की आठवीं कक्षा का छात्र हूँ। मैं कल रात से बुखार से पीड़ित हूँ। डॉक्टर ने तीन दिन तक आराम करने की सलाह दी है। इसलिए मैं विद्यालय नहीं आ सकता।
अतः प्रार्थना है कि मुझे ……दिनांक से ……दिनांक तक तीन दिन का अवकाश देकर मुझ पर कृपा करें।
धन्यवाद।
आपका आज्ञाकारी शिष्य
क.ख.ग.
कक्षा — आठवीं
अनुक्रमांक — ……
क.ख.ग. (ka.kha.ga.) stands in for your name in exams — write your own name in its place, and change the class, school and dates to match.
Sick leave application by a girl student (stomach ache)
To the class teacher, for one day — notice महोदये, भवत्याः, छात्रा, पीडिता and शिष्या.
सेवायाम्,
श्रीमत्यः कक्षाध्यापिकामहोदयाः,
आदर्शविद्यालयः, नवदेहली।
दिनाङ्कः — ……
विषयः — अस्वस्थतायाः कारणात् अवकाशार्थं प्रार्थनापत्रम्।
महोदये,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् अहं भवत्याः कक्षायाः छात्रा अस्मि। अद्य प्रातः आरभ्य अहम् उदरपीडया पीडिता अस्मि। अतः अहम् अद्य विद्यालयम् आगन्तुं न शक्नोमि।
अतः प्रार्थना अस्ति यत् मह्यम् अद्यतनदिवसस्य अवकाशं प्रदाय माम् अनुगृह्णन्तु।
धन्यवादाः।
भवत्याः आज्ञाकारिणी शिष्या
क.ख.ग.
कक्षा — सप्तमी
सेवा में,
श्रीमती कक्षाध्यापिका महोदया,
आदर्श विद्यालय, नई दिल्ली।
दिनांक — ……
विषय — अस्वस्थता के कारण अवकाश के लिए प्रार्थना पत्र।
महोदया,
सविनय निवेदन है कि मैं आपकी कक्षा की छात्रा हूँ। आज सुबह से मैं पेट दर्द से पीड़ित हूँ। इसलिए मैं आज विद्यालय नहीं आ सकती।
अतः प्रार्थना है कि मुझे आज के दिन का अवकाश देकर मुझ पर कृपा करें।
धन्यवाद।
आपकी आज्ञाकारिणी शिष्या
क.ख.ग.
कक्षा — सातवीं
Illness words in Sanskrit
Swap the illness in the sentence अहं …… पीडितः अस्मि (I am suffering from …).
| Sanskrit | Hindi | English |
| ज्वरेण | बुखार से | with fever |
| शिरोवेदनया | सिरदर्द से | with a headache |
| उदरपीडया | पेट दर्द से | with stomach ache |
| कासेन | खाँसी से | with a cough |
| प्रतिश्यायेन | जुकाम से | with a cold |
| दन्तपीडया | दाँत दर्द से | with toothache |
| रुग्णता / अस्वस्थता | बीमारी | illness |
| चिकित्सकः | डॉक्टर, चिकित्सक | doctor |
| विश्रामः | आराम | rest |
| परामर्शः | सलाह | advice |
| पीडितः / पीडिता | पीड़ित (पुं./स्त्री.) | suffering (m./f.) |
Why the illness word ends in -एन or -अया
In ज्वरेण पीडितः ("afflicted by fever") the cause takes the third case, तृतीया विभक्ति, which means "by" or "with". Masculine words like ज्वरः become ज्वरेण and कासः becomes कासेन; feminine words like पीडा become पीडया. The full pattern is on the Vibhakti chart.
Frequently asked questions
How do you say 'I am suffering from fever' in Sanskrit?
अहं ज्वरेण पीडितः अस्मि (boy) or अहं ज्वरेण पीडिता अस्मि (girl).
What is 'fever' in Sanskrit?
ज्वरः (jvaraḥ). 'With fever' is ज्वरेण.
What is the subject line for a sick leave application in Sanskrit?
विषयः — रुग्णतायाः कारणात् अवकाशार्थं प्रार्थनापत्रम्। ('Application for leave due to illness.')
What is 'doctor' in Sanskrit?
चिकित्सकः (cikitsakaḥ), or वैद्यः for a traditional physician.