दीपावली — निबन्धः

Essay on Diwali in Sanskrit

A simple Sanskrit essay on Diwali (दीपावली), the festival of lamps, with its Hindi meaning, a 10-line exam version, the Sanskrit names of all five days and the words explained.

Essay on Diwali in Sanskrit, with Hindi meaning

Sanskrit (संस्कृतम्)

दीपावली भारतस्य प्रमुखः उत्सवः अस्ति। अयम् उत्सवः कार्तिकमासस्य अमावस्यायां भवति। अस्मिन् दिने श्रीरामः चतुर्दशवर्षाणां वनवासं समाप्य अयोध्यां प्रत्यागच्छत्। तदा अयोध्यावासिनः दीपान् प्रज्वाल्य तस्य स्वागतम् अकुर्वन्। तदारभ्य जनाः प्रतिवर्षं दीपावलीम् आचरन्ति। उत्सवात् पूर्वं जनाः गृहाणि स्वच्छानि कुर्वन्ति। ते गृहाणि दीपैः विद्युद्दीपैः रङ्गोलीभिः च अलङ्कुर्वन्ति। रात्रौ लक्ष्मीपूजनं भवति। जनाः नूतनानि वस्त्राणि धारयन्ति। ते परस्परं मिष्टान्नानि उपहारान् च यच्छन्ति। स्फोटकैः प्रदूषणं भवति, अतः अस्माभिः हरितदीपावली आचरणीया। दीपावली अन्धकारात् प्रकाशं प्रति गमनस्य सन्देशं ददाति।

हिन्दी अर्थ

दीपावली भारत का प्रमुख त्योहार है। यह त्योहार कार्तिक मास की अमावस्या को होता है। इस दिन श्रीराम चौदह वर्ष का वनवास पूरा करके अयोध्या लौटे थे। तब अयोध्यावासियों ने दीप जलाकर उनका स्वागत किया। तब से लोग हर वर्ष दीपावली मनाते हैं। त्योहार से पहले लोग घरों को साफ़ करते हैं। वे घरों को दीपों, बिजली की रोशनी और रंगोली से सजाते हैं। रात में लक्ष्मी पूजन होता है। लोग नए कपड़े पहनते हैं। वे एक-दूसरे को मिठाइयाँ और उपहार देते हैं। पटाखों से प्रदूषण होता है, इसलिए हमें हरित दीपावली मनानी चाहिए। दीपावली अंधकार से प्रकाश की ओर जाने का संदेश देती है।

10 lines on Diwali in Sanskrit

Short, numbered lines — easy to learn for exams.

Sanskrit (संस्कृतम्)

1. दीपावली दीपानाम् उत्सवः अस्ति।
2. अयं कार्तिकामावस्यायां भवति।
3. अस्मिन् दिने श्रीरामः अयोध्यां प्रत्यागच्छत्।
4. जनाः गृहाणि स्वच्छानि कुर्वन्ति।
5. ते दीपान् प्रज्वालयन्ति।
6. रात्रौ लक्ष्मीपूजनं भवति।
7. जनाः नूतनानि वस्त्राणि धारयन्ति।
8. ते परस्परं मिष्टान्नानि यच्छन्ति।
9. अस्माभिः हरितदीपावली आचरणीया।
10. दीपावली मह्यं बहु रोचते।

हिन्दी अर्थ

1. दीपावली दीपों का त्योहार है।
2. यह कार्तिक अमावस्या को होता है।
3. इस दिन श्रीराम अयोध्या लौटे थे।
4. लोग घरों को साफ़ करते हैं।
5. वे दीप जलाते हैं।
6. रात में लक्ष्मी पूजन होता है।
7. लोग नए कपड़े पहनते हैं।
8. वे एक-दूसरे को मिठाइयाँ देते हैं।
9. हमें हरित दीपावली मनानी चाहिए।
10. मुझे दीपावली बहुत अच्छी लगती है।

Words used in this essay

SanskritHindiEnglish
दीपःदीयाlamp
आवलिःपंक्तिrow
दीपावलीदीपों की पंक्तिrow of lamps — Diwali
अमावस्याअमावस्याnew-moon day
वनवासःवनवासexile in the forest
प्रत्यागच्छत्लौटेreturned
प्रज्वाल्यजलाकरhaving lit
स्वच्छम्साफ़clean
अलङ्कुर्वन्तिसजाते हैंdecorate
उपहारःउपहारgift
यच्छन्तिदेते हैंgive
स्फोटकःपटाखाfirecracker
प्रदूषणम्प्रदूषणpollution
अन्धकारः / प्रकाशःअंधकार / प्रकाशdarkness / light

The five days of Diwali in Sanskrit

DaySanskrit namePopular name
1धनत्रयोदशीDhanteras
2नरकचतुर्दशीChoti Diwali
3दीपावली — लक्ष्मीपूजनम्Diwali, Lakshmi Puja
4बलिप्रतिपदा — गोवर्धनपूजाGovardhan Puja, Padwa
5यमद्वितीया — भ्रातृद्वितीयाBhai Dooj

Dates for this year and next: Diwali 2026 (Sunday, 8 November) and Diwali 2027 (Friday, 29 October).

A classical line

तमसो मा ज्योतिर्गमय।

"Lead me from darkness to light" — from the Brihadaranyaka Upanishad (1.3.28). It is the perfect last line for a Diwali essay. The name itself is Sanskrit: दीप (lamp) + आवलि (row) = दीपावलि / दीपावली, "a row of lamps". The full story is on our Diwali page.

Grammar note

प्रज्वाल्य ("having lit") and समाप्य ("having finished") are ल्यप् forms — used instead of -त्वा when the verb has a prefix. Compare गत्वा (having gone) but आगत्य (having come).

Frequently asked questions

What is Diwali called in Sanskrit?

दीपावली (dīpāvalī) — दीप 'lamp' + आवलि 'row'. It is also called दीपोत्सवः, 'the festival of lamps'.

Write 5 lines on Diwali in Sanskrit.

दीपावली दीपानाम् उत्सवः अस्ति। अयं कार्तिकामावस्यायां भवति। जनाः दीपान् प्रज्वालयन्ति। रात्रौ लक्ष्मीपूजनं भवति। दीपावली मह्यं बहु रोचते।

Which Sanskrit line is best for a Diwali essay?

तमसो मा ज्योतिर्गमय — 'Lead me from darkness to light' (Brihadaranyaka Upanishad).